Home / Văn THPT / Văn lớp 10 / Phân tích bài Cảnh ngày hè – Nguyễn Trãi

Phân tích bài Cảnh ngày hè – Nguyễn Trãi

Loading...

Đề bài: Phân tích bài Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Bài làm

Là một “tấm lòng sáng tựa sao Khuê” (lời vua Lê Thánh Tông), cả cuộc đời Nguyễn Trãi (1380 – 1442) đều dốc lòng cho dân cho nước. Ngay cả khi đã cáo quan về quê, tấm lòng ấy vẫn đau đáu nỗi niềm sâu thẳm. Bài thơ “Cảnh ngày hè” là bức tranh mùa hè nơi miền quê, nhưng đồng thời ẩn sâu trong đó lại là tấm lòng lo cho dân cho nước của nhà thơ.

Bài thơ được bắt đầu bằng cảnh hưởng nhàn đầy thi vị:

Rồi hóng mát thuở ngày trường

Câu thơ đã gợi lên được phong thái tự tại và cuộc sống bình dị của Nguyễn Trãi nơi miền quê thanh bình. Thời gian không được nhắc đến đến nhưng người đọc có thể hiểu đây là mùa hè. Vì chỉ có mùa hè mới cần “hóng mát”. Tuy câu thơ nói rảnh rỗi nên hóng mát cả ngày dài và tưởng chừng như hóng mát nhàn tản không vướng bận điều gì nhưng kì thực lại chứa đựng rất nhiều tâm sự chưa sự chưa được giải bày. Bởi lẽ hai chữ “ngày trường” hiện ra bao nỗi chán chường khi những ngày dài vô vị cứ lặp đi lặp lại.

Thế nhưng ở những câu thơ tiếp theo, người đọc lại rất bất ngờ khi nhận ra một bức tranh mùa hè đầy màu sắc và sôi động:

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Hình ảnh cây hoa hòe, cây thạch lựu hoa đỏ, hoa sen hồng là những đặc trưng của mùa hè. Màu xanh ngợp của cây hòe, màu đỏ như lửa của hoa lựu và ao sen hồng đưa hương đã chấm phá cho bức tranh mùa hè trần ngập màu sắc và vô cùng sống động. Tất cả cảnh vật thiên nhiên dường như đan cài vào nhau, cùng phác họa những đường nét và sức sống của mùa hè. Qua lời thơ miêu tả của Nguyễn Trãi, người đọc nhận ra một khu vườn mùa hè tràn trề sức sống. Ắt hẳn ai cũng sẽ thích một cuộc sống an nhàn và bình yên, thư thái như thế này.

Phân tích bài Cảnh ngày hè - Nguyễn Trãi
Phân tích bài Cảnh ngày hè – Văn lớp 10

Bên cạnh bức tranh mùa hè đầy hương sắc đó, người đọc còn nhận ra hình ảnh làng quê thanh bình nhưng không kém phần nhộn nhịp qua thanh âm:

Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Với việc đảo trật tự cú pháp, từ láy “lao xao” được đảo lên đầu câu thơ đã cho người đọc cảm nhận rõ sự tấp nập, nhộn nhịp của của chợ cá. Không những thế, trong ánh chiều tà mà tắc giả vẫn nghe thấy “dắng dỏi” tiếng ve kêu hè. Những âm thanh này đã gợi lên sự sống tươi tắn, rộn rã. Song, từ “dắng dỏi” nó còn bộc lộ nỗi lòng của một người luôn hướng về dân về nước. Dù cho có lánh đời, có vùi mình vào thiên nhiên để hưởng nhàn, nhưng kì thực trong thâm tâm vẫn luôn canh cánh nghĩ đến nước nhà như tiếng ve vẫn dắng dỏi lúc chiều tà chưa nghỉ.

Hai câu thơ cuối bài chính là đã bật ra tiếng lòng ấp ủ ấy. Đó cũng chính là nguyện vọng, là lý tưởng của cả cuộc đời Nguyễn Trãi:

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương

Ở đây nhà thơ đã lấy điển tích điển cố dưới thời vua Nghêu, vua Thuấn cai trị thì đất nước luôn thái bình, dân giàu an cư lạc nghiệp. Thời đó, vua Thuấn có một khúc đàn “Nam Phong” với giọng điệu ca ngợi, nói lên sự thanh bình, ấm êm. Bởi vậy mà Nguyễn Trãi muốn mượn tiếng đàn đó để nguyện cầu cho cuộc sống của nhân dân nước mình cũng luôn được an lành và no đủ như thế. Có thể nói, giữa thiên nhiên tuyệt đẹp như thế nhưng Nguyễn Trãi không hề mong muốn hưởng thụ cái thú nhàn tản cho riêng mình mà mong toàn thể nhân dân cùng no đủ và hạnh phúc như thế. Tấm lòng ấy của Nguyễn Trãi thực sự đáng quý, đáng trân trọng.

Như vậy, bài thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi không chỉ đơn giản là một bức tranh mùa hè đầy màu sắc, đầy sôi động mà ẩn chứa đằng sau nó là một tấm lòng luôn hướng về nhân dân, đất nước. Bài thơ đã để lại cho người đọc những ấn tượng sâu sắc nhất về cuộc sống và tâm tư đáng trân trọng của nhà thơ.

Loading...
Content Protection by DMCA.com

Check Also

Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn “Rừng xà nu”

Loading... Đề bài: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn “Rừng xà …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *