Home / Văn THPT / Văn lớp 10 / Phân tích bài thơ “Độc tiểu Thanh Ký” của Nguyễn Du- Văn 10

Phân tích bài thơ “Độc tiểu Thanh Ký” của Nguyễn Du- Văn 10

Loading...

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ “Độc tiểu Thanh Ký” của Nguyễn Du

Có thể nói rằng “Độc Tiểu Thanh kí” chính là một trong những bài thơ chữ Hán hay nhất của Nguyễn Du in trong “Thanh Hiên thi tập” nổi tiếng. Tác phẩm như nói về nàng Tiểu Thanh tài sắc vẹn toàn, và nàng đã sống vào đầu đời nhà Minh. Cũng chính vì hoàn cảnh éo le, nàng phải làm vợ lẽ một thương gia giàu có ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang. Vợ cả lúc đó rất ghen, bắt nàng Tiểu Thanh phải ở trong ngôi nhà xây biệt lập trên núi Cô Sơn hoang vắng và cô đơn. Nàng Tiểu Thanh lúc đó có làm một tập thơ ghi lại tâm trạng đau khổ của mình. Và không lâu sau đó thì nàng Tiểu Thanh đáng thương này đã buồn mà chết trong tuổi đẹp nhất- tuổi 18. Ngay cả khi mà nàng chết rồi, vợ cả vẫn cứ ghen và cũng như đã đem đốt tập thơ của nàng, và cũng rất may còn sót một số bài được người đời chép lại đặt tên là Phần dư (đốt còn sót lại) và không ngừng kể những câu chuyện về nàng.

Nhà tho Nguyễn Du cũng đã được đọc những bài thơ ấy, lòng dạt dào thương cảm cô gái tài tên Tiểu Thanh như cũng rất hoa bạc mệnh, đồng thời ông cũng bày tỏ nỗi băn khoăn, những nỗi day dứt trước số phận bất hạnh của bao con người tài hoa khác trong xã hội cũ, trong đó có cả bản thân ông.

Phiên âm chữ Hán:

Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư

Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.

Chi phấn hữu thần liên tử hậu,

Văn chương vô mệnh lụy phần dư.

Cổ kim hận sự thiên nan vấn;

Phong vận kì oan ngã tự cư.

Bất tri tam bách dư niên hậu,

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?

Dịch thơ Tiếng Việt:

Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang,

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn.

Son phấn có thần chôn vẫn hận,

Văn chương không mệnh đốt còn vương.

Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi,

Cái án phong lưu khách tự mang.

Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa,

Người đời ai khóc Tố Như chăng?

Khi mà chúng ta đã biết đến với Tiểu Thanh ba trăm năm sau ngày nàng mất, trong lòng nhà thơ Nguyễn Du dường như cũng đã dậy lên cảm xúc xót xa trước cảnh đời tang thương dâu bể:

Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,

(Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang,)

Câu thơ dường như cũng đã có sức gợi liên tưởng rất lớn. Và ngay bây giờ đây thì dường như chính những cảnh đẹp năm xưa đã thành phế tích, đã bị hủy hoại chẳng còn lại gì. Ta như thấy được nỗi đau đó là trên gò hoang ấy chôn vùi nắm xương tàn của nàng Tiểu Thanh xấu số biết bao nhiêu. Khi mà chúng ta nói đến cảnh đẹp Tây Hồ, chắc hẳn tác giả Nguyễn Du như đã còn ngụ ý nói về con người đã từng sống ở đây, tức Tiểu Thanh. Có thể nói rằng chính cuộc đời của người con gái tài sắc này cũng chẳng còn lại gì ngoài những giai thoại về nàng. Ta như thấy được chính những cảnh ấy khiến tình này nhân lên gấp bội. Và hơn nữa chính những trái tim của nhà thơ thổn thức trước những gì gợi lại một kiếp người bất hạnh biết bao nhiêu

Độc điếu song tiền nhất chi thư.

(Thổn thức bên song mảnh giấy tàn.)

Hơn nữa ở đây thì nàng Tiểu Thanh đã bày tỏ tâm trạng của mình qua những bài thơ đó như thế nào?

Chắc chắn không phải nói thì ta cũng đã đoán biết đó chính là nỗi buồn tủi cho thân phận, nỗi xót xa dường như đã vô tình cho duyên kiếp dở dang và thống thiết hơn cả là nỗi đau nhân tình không người chia sẻ. Ta như thấy được cũng với chính những tiếng lòng Tiểu Thanh đồng điệu với tiếng lòng Nguyễn Du nên mới gây được xúc động mãnh liệt đến thế. Nhà thơ Nguyễn Du đã bật khóc thương Tiểu Thanh tài hoa bạc mệnh và cũng nhưđồng thời cũng là khóc thương chính mình – kẻ cùng hội cùng thuyền trong giới phong vận đầy những khó khăn.

phan tich doc tieu thanh ky

Nguyễn Du đã cỏ cảm giác như chính là dường như linh hồn Tiểu Thanh vẫn còn vương vấn đâu đây. Nàng Tiểu Thanh như đã chết lúc mới mười tám tuổi trong cô đơn, héo hắt, đau khổ biest bao nhiêu. Và rồi cả oan hồn của nàng làm sao tiêu tan được cơ chứ?

Chi phấn hữu thần liên tử hậu,

Văn chương vô mệnh lụy phần dư:

(Son phấn có thần chôn vẫn hận,

Văn chương không mệnh đốt còn vương.)

Và con số ba trăm năm đã qua nhưng dường như tất cả những gì gắn bó với nàng vẫn như còn đó. Chi phấn (son phấn) ở đây có nghĩa bóng chi phụ nữ dùng là để chỉ nàng Tiểu Thanh. Son phấn dường như cũng đã là vật để trang điểm, song nó cung tượng trưng cho sắc đẹp phụ nữ. Mà theo như ta thấy ở đây thì chính những sắc đẹp thì có thần (thần chữ Hán dường như nó cũng có nghĩa như hồn) nó vẫn sống mãi mãi với thời gian như Tây Thi, Dương Quý Phi đó chính là những tên tuổi đời đời còn lưu lại. Dường như chính những nỗi hận của son phấn nó dường như cũng chỉ ra đó chính là nỗi hận của Tiểu Thanh, của sắc đẹp hơn nữa còn là của cái Đẹp bị hãm hại, dập vùi.

Văn chương được xem là cái tài của Tiểu Thanh nói riêng và đồng thời hơn hết nó cũng là vẻ đẹp tinh thần của cuộc đời nói chung. Ta như cũng có thể thấy được rằng văn chương vô mệnh bởi nó đâu có sống chết như người? Ấy vậy mà dường như ở đây, nó cũng như chính có linh hồn, nó dường như cũng đã biết giận, biết thương, đồng thời hơn cũng đã biết cố gắng chống chọi lại bạo lực hủy diệt để tổn tại, để nói với người đời sau những điều tâm huyết. Và hơn hết cho dù là nó có bị đốt, bị hủy, nhưng ta như thấy được những gì còn sót lại vẫn khiến người đời thương cảm, xót xa biết bao nhiêu. Nhà thơ Nguyễn Du lúc này cũng dường như cũng đã thay đổi số phận cho son phấn, văn chương và nó như là để chúng được sóng và gắn bó với Tiểu Thanh. Nó như thay nàng nói lên nỗi uất hận ngàn đời. Thông qua hai câu thơ đầy ý vị ngậm ngùi, cay đắng, như một tiếng khóc thổn thức, nghẹn ngào mãi khôn nguôi ngoai được.

Đến hai câu luận:

Cổ kim hận sự thiên nan vấn,

Phong vận kì oan ngã tự cư.

(Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi,

Cái án phong lưu khách tự mang.)

Nhà thơ Nguyễn Du dường như cũng đã tiếp tục bày tỏ niềm thương cảm của lòng mình. Câu thơ thật ý nghĩa “cổ kim hận sự thiên nan vấn” dường như cũng đã chứa đựng sự tuyệt vọng. Có thể thấy được cũng chính từ nỗi hận nhỏ là hận riêng cho số phận Tiểu Thanh, Nguyễn Du dường như cũng đã nâng cao, mở rộng thành nỗi hận truyền kiếp từ xưa tới nay của giới giai nhân tài tử. Và những người gia nhân tài tử thường thường đi liền với sự tài hoa bạc mệnh. Và đó dường như có phải là quy luật bất di bất dịch của tạo hóa hoay không? Và nó dường như cũng chính là định mệnh rõ ràng khắt khe của số phận? Và quả thực nếu đúng như thế thì nguyên nhân là do đâu cơ chứ? Ta như thấy được mặc dù đã trải mấy ngàn năm, điều đó đã tích tụ thành nỗi oán hờn to lớn mà không biết hỏi ai. Và có thể thấy được chính nỗi oan lạ lùng của những kẻ tài sắc như nàng Tiểu Thanh dường như đó cũng là nỗi oan của những người tài hoa bạc mệnh rõ ràng là vô lí và như cũng đã rất bất công. Dường như mà rất khó mà hỏi trời vì trời cũng không sao giải thích được (thiên nan vấn). Do đó mà càng thêm hờn, thêm hận thêm tủi biết bao nhiêu.

Khi nói về phong vận ở câu thơ thứ sáu không có nghĩa là sự phong lưu về vật chất mà là sự phong lưu về tinh thần. Và dường như nói cách khác là chỉ cái tâm, cái tài của những kẻ tài hoa. Có thể nói rằng chính con người tài hoa là tinh túy của trời đất, vậy mà sao số phận họ lại nhiều vất vả, truân chuyên đến vậy? Tác giả Nguyễn Du đã từng viết rằng “Chữ tài liền với chữ tai một vần”. Và cũng chính bởi thế nên phong lưu dường như cũng đã thành cái án chung thân mà khách (kẻ tài hoa) phải mang nặng suốt đời mà  không thể nào có thể tránh khỏi. Và Nguyễn Du thương cho nàng Tiểu Thanh và cũng như thương cho chính bản thân mình. Và ông cũng đã tâm sự giãi bày bộc bạch những suy nghĩ của mình đó chính là:

Bất tri tam bách dư niên hậu,

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?

(Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa,

Người đời ai khóc Tố Như chăng?)

Có lẽ rằng câu hỏi đậm sắc thái tu từ cho thấy Nguyễn Du vừa băn khoăn vừa mong đợi người đời sau đồng cảm và thương cảm cho số phận của mình. Có thể nói và cũng có thể hiểu ba trăm năm là con số tượng trưng cho một khoảng thời gian rất dài. Nhà thơ dường như cũng như đã thấy giữa mình và Tiểu Thanh có những nét đồng bệnh tương liên. Tiểu Thanh tuy đã mất đi, ba trăm năm sau có Nguyễn Du thương xót cho số phận nàng và ông nghĩ đến mình liệu sau khi Tố Như chết ba trăm năm, có ai nhớ tới ông mà khóc thương ông nữa không

Câu thơ dường như chính là những tiếng khóc xót xa cho thân phận, thương mình bơ vơ nhưng đồng thời cũng thật là cô độc biết bao nhiêu. Ta như thấy được không kẻ tri âm, tri kỉ và như thấy được một mình ôm mối hận của kẻ tài hoa bạc mệnh giữa cõi đời đầy khó khăn này.

Bài thơ “Độc Tiểu Thanh ký” dường như cũng đã cho thấy niềm thương cảm của Nguyễn Du đối với con người như thật lớn lao. Và ta có thể thấy được nó dường như cũng không bị giới hạn bởi thời gian và không gian. Nguyễn Du dường như không chỉ thương người đang sống mà ông còn như đã thương cả người đã khuất mấy trăm năm. Ta như thấy được chính những trái tim đa cảm của nhà thơ rất nhạy bén trước nỗi đau to lớn ấy. Giống như thi phẩm “Truyện Kiều” , “Độc Tiểu Thanh kí’ được xem là đỉnh cao tư tưởng nhân văn của đại thi hào Nguyễn Du.

Loading...
Content Protection by DMCA.com

Check Also

gioi thieu hoa hong

Giới thiệu về hoa hồng- Văn 8

Loading... Đề bài: Em hãy Giới thiệu về hoa hồng Hoa hồng xuất hiện trên …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *